Ekspres do kawy na kapsułki: jak działa, systemy, odpady

Ekspres do kawy na kapsułki to ekspres, w którym w typowym systemie kapsułkowym maszyna przebija jednorazowy pojemnik z odmierzoną porcją zmielonej kawy i przepuszcza przez niego gorącą wodę pod ciśnieniem. Pojemnik zostaje po zaparzeniu jako odpad, a w brazylijskim porównaniu metod parzenia to kapsułki miały najwięcej opakowania na porcję.

Poniżej: zasada działania, rodzaje systemów, kawa w filiżance, odpady i prawo UE oraz lista rzeczy, których nie ustaliliśmy. Opieramy się na pracach naukowych, raporcie z Wageningen, rozporządzeniu UE 2025/40 i Wikipedii jako źródle pomocniczym (Źródła). Nie oceniamy marek ani modeli.

Jak działa ekspres na kapsułki?

Według opisu systemu Nespresso w Wikipedii (źródło pomocnicze) „a sharp-pointed spout pierces the capsule and injects pressurised hot water”, czyli ostry wylot przebija kapsułkę i wtłacza gorącą wodę pod ciśnieniem. W opisie systemu Keurig z tego samego źródła woda jest przepychana pod ciśnieniem przez kapsułkę, fusy i filtr. To nasz wniosek: w obu opisach schemat jest ten sam - przebicie, woda pod ciśnieniem, napój do filiżanki.

Praca zespołu Eiermanna dzieli rynek porcjowanej kawy mielonej na ekstrakcję „wysokociśnieniową” z kapsułek i „niskociśnieniową” z miękkich padów. Konkretną liczbę podaje praca brazylijska: ciśnienie espresso to według niej około 9 bar, a w kapsułkach blisko 15 bar (Tavares i Mourad, 2020). Autorzy podają to jednym zdaniem, bez wskazania modelu maszyny, więc to opis z jednej publikacji, a nie parametr konkretnego ekspresu. Czym jest espresso jako napój, opisaliśmy w artykule o espresso.

Zespół Eiermanna zbadał 43 kapsułki systemu Nespresso lub zgodne z nim, parzone w jednej maszynie do masy napoju około 40 g. Czas ekstrakcji wynosił od 10 do 41 s. Z tabeli 1 tej pracy odczytaliśmy masę kawy w kapsułce od 4,97 do 6,17 g (średnie z 3 kapsułek).

Jakie są rodzaje systemów kapsułkowych?

To nasze uporządkowanie, a nie klasyfikacja z jednego źródła: cztery poniższe grupy składamy z opisów w Wikipedii i pracy Eiermanna. Podział według tego, czy opakowanie jest twarde, papierowe czy wielokrotnego użytku, ma znaczenie głównie dla odpadów i kompatybilności:

Wybór systemu to w praktyce wybór opakowania i tego, co z nim zrobisz po kawie. Jeśli rozważasz inną drogę, porównaj ją z ekspresem kolbowym i przelewowym, a ogólne kryteria wyboru znajdziesz w poradniku jaki ekspres do kawy. Przy własnym mieleniu przydadzą się też teksty o młynku i o kawie do ekspresu.

Co wiadomo o kawie z kapsułki?

Zawartość kofeiny mierzono w 65 kawach z kapsułek pięciu popularnych we Włoszech marek, parzonych według instrukcji producentów. Poza kawami bezkofeinowymi wyniosła od 54 do 208 mg na porcję (Angelino i in., 2018). Autorzy przypominają wniosek wcześniejszej pracy własnej grupy, że „jedna filiżanka kawy” nie jest powtarzalną porcją, bo wynik zależy od mieszanki i objętości napoju. Limity dla dorosłych i dla grup szczególnych opisuje artykuł ile kofeiny ma kawa.

W badaniu 43 kapsułek Nespresso i zgodnych ocena sensoryczna (trzech degustatorów Q-grader) nie korelowała ze zmiennymi technicznymi fusów, a autorzy podejrzewają, że próbki były już zoptymalizowane pod ekstrakcję. Nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach porównania kawy z kapsułki i z ekspresu kolbowego w tych samych warunkach, więc nie rozstrzygamy, która jest „lepsza”.

Ile odpadu i jaki ślad klimatyczny?

Najwięcej liczb daje badanie z Brazylii (Tavares i Mourad, 2020): dane z 40 miejsc, w tym kawiarni, piekarni i domów (153 pojedyncze dane), przeliczone na 50 mL napoju metodą CML 2001. Kapsuła 1 jest tam aluminiowa, kapsuła 2 aluminiowo-plastikowa. Masa opakowania niebiodegradowalnego wyniosła 1,15 g na porcję dla kapsuły 1 i 3,25 g dla kapsuły 2.

Zastrzeżenia są ważne. Badanie dotyczy Brazylii, a odzysk kapsułek po użyciu przyjęto w modelu na 20%, choć autorzy piszą, że dokładny wskaźnik pozostaje nieznany. Zależnie od metody etap uprawy odpowiadał za 38-86% wskaźnika ocieplenia klimatu. Pad papierowy dał według autorów 0,29 g opakowania niebiodegradowalnego na porcję, więc kapsuła 2 generowała około 11 razy, a kapsuła 1 około 4 razy więcej takich odpadów.

Drugie źródło to raport instytutu Wageningen Food & Biobased Research z 2023 roku o kapsułkach w formacie Nespresso na rynku holenderskim, oparty na teoretycznych scenariuszach „co jeśli”, w których 100% kapsułek trafia do jednej drogi odpadowej. Raport współfinansowały m.in. firmy z branży (De Koffiejongens, NatureWorks, Novamont, TotalEnergies Corbion) oraz holenderskie ministerium, co warto mieć na uwadze. Według niego produkcja kawy ma ślad prawie sześć razy większy niż kapsułki z tworzyw konwencjonalnych i biopochodnych, przy czym dla kawy przyjęto wysoką wartość jako scenariusz najgorszego przypadku. Autorzy powtarzają też za przeglądem Marinello i in., że literatura o tym temacie jest bardzo niejednorodna. To nasz wniosek: jedna liczba „ile CO2 ma kapsułka” bez podania kraju, metody i drogi odpadów nie jest wiarygodna.

Co się dzieje z kapsułkami po użyciu?

Raport z Wageningen stwierdza, że obecnie tylko dedykowana zbiórka kapsułek aluminiowych i kompostowanie tworzyw biopochodnych w bioodpadach zamykają obieg zarówno dla kapsułki, jak i dla fusów. Ta dedykowana zbiórka (mono-collection) jest dobrowolna. W sondażu holenderskiego stowarzyszenia branży kawy i herbaty 29% badanych deklarowało oddawanie kapsułek do dedykowanego systemu, 44% wyrzucało je do odpadów zmieszanych, 21% do pojemnika na lekkie opakowania, a 4% do bioodpadów. To deklaracje, a nie pomiar, i raport sam zastrzega, że w rzeczywistości odsetek może być niższy.

Raport cytuje też przedstawiciela Europejskiej Federacji Kawy: najwyższy wskaźnik zbiórki w dedykowanym programie to 14%, a w niektórych próbach faktyczny recykling był poniżej 5%. Autorzy przyznają, że nie przeprowadzono dotąd rzetelnego badania opartego na analizie odpadów. We Włoszech, gdzie kapsułki kompostowalne wolno wrzucać do bioodpadów, zbiórkę i przetwarzanie takich kapsułek oszacowano na 52%.

W UE zmienia się prawo. Rozporządzenie 2025/40 traktuje jednostki porcjowe do maszyn jako opakowania, bo w praktyce trafiają do odpadów razem z resztkami kawy. Stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r. Do 12 lutego 2028 r. przepuszczalne, miękkie jednostki porcjowe (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. f) mają być zgodne z normą kompostowania przemysłowego. Dla twardych kapsułek niemetalowych państwa członkowskie, jeśli spełnione są warunki zbiórki bioodpadów, „mogą wymagać” kompostowalności. To nasz wniosek: art. 9 ust. 2 lit. a dotyczy twardych jednostek z materiału innego niż metal, więc kapsułek metalowych ta opcja nie obejmuje; co dokładnie wynika dla nich z art. 9 ust. 3 i art. 6, sprawdź w tekście aktu, bo to nie jest porada prawna.

Nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach polskich zasad, do którego pojemnika wrzucać zużyte kapsułki. To nasz wniosek: zapytaj o to swoją gminę lub operatora odpadów, bo zasady zbiórki ustalają się lokalnie.

Czy tworzywo kapsułek jest bezpieczne?

Na to pytanie nie znaleźliśmy zbiorczej oceny instytucji. Są pojedyncze badania. Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC) zbadało oligomery PET i PBT w pięciu kapsułkach z tworzyw od pięciu marek, po opróżnieniu ich z kawy (woda i symulant żywności, nie parzona kawa). Przy jednej kawie dziennie żaden oligomer nie przekroczył progu TTC EFSA (90 µg na osobę na dobę). Przyjęta przez autorów wartość 50 µg/kg żywności, zaproponowana przez EFSA dla innych kopolimerów poliestrowych, a nie obowiązujący limit dla tych substancji, została przekroczona w trzech z pięciu kapsułek. Autorzy piszą, że ryzyko pozostaje otwarte i potrzebne są dalsze badania toksykologiczne (Alberto Lopes i in., 2021).

Koreańskie badanie 32 rodzajów kapsułek dostępnych w Korei wykazało wyższe poziomy PFOA i 8:2 FTS w kawie parzonej w maszynie niż w kawie z tych samych kapsułek przepuszczonej ręcznie przez filtr papierowy. Iloraz zagrożenia i nadwyżkowe ryzyko nowotworowe były jednak poniżej norm WHO, więc autorzy uznali próbki za bezpieczne (Hwang i in., 2025). To nasz wniosek: dwa badania na wybranych próbkach nie pozwalają wystawić ogólnej oceny wszystkich kapsułek.

Czego nie wiadomo

• Temperatura wody w ekspresach kapsułkowych: nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach wartości, którą można uogólnić na kapsułki.
• Rzeczywiste ciśnienie parzenia w poszczególnych maszynach: mamy tylko jedno zdanie z jednej publikacji.
• Odsetek kapsułek faktycznie poddawanych recyklingowi w Polsce i w UE: źródła podają deklaracje i cytaty z konferencji, nie pomiary.
• Zasady zbiórki kapsułek w Polsce: nie znaleźliśmy ich w sprawdzonych źródłach.
• Porównanie śladu klimatycznego w polskich warunkach: dostępne analizy dotyczą Brazylii i Holandii.
• Konserwacja i odkamienianie ekspresów kapsułkowych: nie znaleźliśmy instytucjonalnego źródła, więc tego nie opisujemy. Trzymaj się instrukcji swojego modelu.

Jak powstają nasze teksty i skąd bierzemy źródła, opisuje strona o redakcji.

Źródła

1. Eiermann A., Smrke S., Guélat L.-M., Wellinger M., Rahn A., Yeretzian C., Extraction of single serve coffee capsules: linking properties of ground coffee to extraction dynamics and cup quality, Scientific Reports, 2020: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7553981/
2. de Figueiredo Tavares M.P., Mourad A.L., Coffee beverage preparation by different methods from an environmental perspective, The International Journal of Life Cycle Assessment 25, 2020 (DOI 10.1007/s11367-019-01719-2; odczyt z repozytorium instytutu ITAL): http://repositorio.ital.sp.gov.br/jspui/bitstream/123456789/130/1/Coffee%20Beverage%20Preparation.pdf
3. Thoden van Velzen E.U. i in., Sustainability assessment of different types of coffee capsules, Wageningen Food & Biobased Research, raport 2450, 2023: https://doi.org/10.18174/641509
4. Parlament Europejski i Rada, Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, Dz.U. L 2025/40, 2025: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj/eng
5. Angelino D., Tassotti M., Brighenti F., Del Rio D., Mena P., Niacin, alkaloids and (poly)phenolic compounds in the most widespread Italian capsule-brewed coffees, Scientific Reports, 2018: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6294795/
6. Alberto Lopes J., Tsochatzis E.D., Karasek L., Hoekstra E.J., Emons H. (JRC), Analysis of PBT and PET cyclic oligomers in extracts of coffee capsules and food simulants by a HPLC-UV/FLD method, Food Chemistry, 2021: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7896039/
7. Hwang S., Kim S., Jeon M., Cho Y., Perfluoroalkyl and Polyfluoroalkyl Substance Detection in Brewed Capsule Coffee, Foods, 2025: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11941020/
8. Wikipedia (źródło pomocnicze), Single-serve coffee container, wersja bieżąca z 1.11.2026: https://en.wikipedia.org/wiki/Single-serve_coffee_container
9. Wikipedia (źródło pomocnicze), Nespresso, wersja bieżąca z 1.11.2026: https://en.wikipedia.org/wiki/Nespresso
10. Wikipedia (źródło pomocnicze), Keurig, wersja bieżąca z 1.11.2026: https://en.wikipedia.org/wiki/Keurig
11. Wikipedia (źródło pomocnicze), Easy Serving Espresso Pod, wersja bieżąca z 1.11.2026: https://en.wikipedia.org/wiki/Easy_Serving_Espresso_Pod

Zweryfikowano: 1 listopada 2026.