Kawa kuloodporna: co to jest i co wiadomo o badaniach

Kawa kuloodporna to kawa zmiksowana z masłem i olejem MCT, czyli tłuszczem z trójglicerydów średniołańcuchowych. Nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach badań, które potwierdzałyby poprawę skupienia, energii lub utratę masy ciała po tej kawie. WHO zaleca ograniczać tłuszcze nasycone, do których należy masło, a EFSA wskazuje, by spożycie było tak niskie, jak to możliwe w diecie odpowiedniej odżywczo.

Poniżej opisujemy, czym jest ten napój, co pokazały trzy małe badania na ludziach, które wybraliśmy do opisu, co o tłuszczach nasyconych mówią WHO, EFSA i NCEZ oraz ile energii dodaje masło. Nie podajemy przepisu i niczego nie obiecujemy. Ogólny obraz skutków picia kawy znajdziesz w tekście czy kawa jest zdrowa.

Czym jest kawa kuloodporna i skąd się wzięła?

Autorzy badania, w większości z amerykańskiego ośrodka wojskowego (Walter Reed), piszą, że napoje z masłem i kawą to głównie forma diety bogatej w tłuszcz nasycony, szeroko uznawana za „zdrowy napój dodający energii”. To opis z publikacji, nie nasze twierdzenie. W tej samej pracy jako typowy skład podano dwie łyżki niesolonego masła od krów karmionych trawą i łyżkę oleju z kwasem kaprylowym (rodzaj MCT) na jedną lub dwie filiżanki kawy. W samym badaniu użyto zwykłego oleju MCT, w dawce dwóch łyżek. Traktuj to jako opis z literatury, a nie zalecenie.

Według Wikipedii (źródło pomocnicze, hasło o autorze przepisu) pomysł powstał po podróży do Tybetu i spróbowaniu tamtejszej herbaty z masłem jaka, a sam przepis opublikowano na blogu w 2009 roku. To nie jest wiedza z badań, tylko historia napoju.

Co pokazały badania na ludziach?

Przejrzeliśmy w PubMed tytuły i streszczenia pod hasłami: butter coffee, bulletproof, kawa z olejem MCT i kawa z olejem kokosowym. Do opisu wybraliśmy trzy badania z udziałem ludzi, w których masło lub MCT podano w kawie i mierzono wskaźniki z krwi; w wynikach były też inne prace z tłuszczem w kawie (m.in. z olejem kokosowym), których tu nie opisujemy. To nie jest przegląd systematyczny, więc nie wykluczamy innych małych prac. Wszystkie opisane są małe, a dwa pierwsze miały pomiary przez cztery godziny.

Dwa pierwsze badania mierzyły ketony, czyli wskaźnik biochemiczny. To nasz wniosek: wzrost ketonów po tłuszczu MCT jest pomiarem, a nie dowodem korzyści zdrowotnej. Streszczenia tych badań nie zawierają pomiarów skupienia ani poziomu energii, a w badaniu Baumeister i in. uczestniczki były na czczo, a głód rósł i sytość malała we wszystkich wariantach.

Trzecie badanie sprawdzało bezpieczeństwo profilu lipidowego. Uczestnicy dostawali w ramach schematu dwie łyżki masła i dwie łyżki oleju MCT dziennie, rozłożone na trzy porcje dodawane do kawy. Autorzy napisali, że dodawanie masła i oleju MCT do kawy może być bezpieczne, ale potrzebne są badania na większych grupach i dłuższe. Sami wskazali ograniczenia: grupy liczyły 19 i 22 osoby, a badanie nie obejmowało pacjentów z hiperlipidemią, więc nic nie mówi o osobach z podwyższonym cholesterolem. Nie jest to zachęta do takiego schematu.

Co WHO, EFSA i NCEZ mówią o tłuszczach nasyconych?

Stanowiska dotyczą całej diety, nie jednego napoju. Żadna z tych instytucji nie oceniała kawy z masłem i nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach takiego stanowiska.

• WHO: w fact sheet o zdrowej diecie nie więcej niż 10% energii powinno pochodzić z tłuszczu nasyconego, a wśród jego źródeł wymieniono m.in. masło i olej kokosowy. W aktualizacji z 2023 roku wytyczna dotyczy wszystkich od 2. roku życia, a tłuszcz ma być głównie nienasycony.
• EFSA: kwasy nasycone nie są potrzebne w diecie, a ich spożycie dodatnio i zależnie od dawki wiąże się ze stężeniem cholesterolu LDL we krwi (w porównaniu z węglowodanami). Panel uznał, że spożycie powinno być tak niskie, jak to możliwe w ramach diety odpowiedniej pod względem odżywczym.
• NCEZ: w tabeli o tłuszczach w diecie osób starszych podano kwasy nasycone poniżej 10% energii, „tak mały jak to możliwe”. To strona o seniorach. To nasz wniosek: ta wartość jest zgodna z limitem WHO.

To nasz wniosek: skoro masło jest według WHO źródłem tłuszczu nasyconego, a kawa z masłem go dodaje, te stanowiska dotyczą także tego napoju, choć żadne nie odnosi się do niego wprost.

Ile energii dodaje masło?

Dane pochodzą z bazy USDA FoodData Central (masło niesolone, SR Legacy): 717 kcal na 100 g i 50,5 g tłuszczu nasyconego na 100 g, a łyżka waży według USDA 14,2 g. Nasz przelicznik daje ok. 102 kcal i ok. 7,2 g tłuszczu nasyconego w jednej łyżce, czyli ok. 204 kcal w dwóch łyżkach. Dla porównania czarna kawa ma w filiżance około 2 kcal (kawa a odchudzanie).

Wartości oleju MCT z bazy USDA nie pobraliśmy, więc ich nie podajemy. Sam olej MCT też składa się z kwasów nasyconych (wg autorów Hoang i in.). Nie porównujemy też tych liczb z limitem 10% energii, bo zależy on od całej diety, a nie od jednego napoju.

Na co zwrócić uwagę?

Limity kofeiny z oficjalnych stanowisk opisujemy w tekście ile kofeiny ma kawa, a wybór samej kawy w poradniku kawa ziarnista. Przy chorobach, lekach, podwyższonym cholesterolu lub w ciąży porozmawiaj z lekarzem albo dietetykiem, zanim dodasz do diety większe ilości tłuszczu.

Zweryfikowano: 1 listopada 2026.