Espresso martini: receptura IBA, historia i ostrzeżenia

Espresso martini to według wykazu IBA (International Bartenders Association) koktajl z 50 ml wódki, 30 ml likieru kawowego, 10 ml syropu cukrowego i jednego mocnego espresso, wstrząsany z lodem i podawany w schłodzonym kieliszku. To napój alkoholowy z kofeiną, więc obowiązują go te same ostrzeżenia co każdy alkohol, a w ciąży instytucje zalecają całkowitą abstynencję.

Własnej receptury nie wymyślamy i nie zachęcamy do picia. Przytaczamy ilości wyłącznie z wykazu IBA, historię z zastrzeżeniem, że źródła się różnią, oraz ostrzeżenia z instytucji zdrowotnych. Lista źródeł jest w sekcji Źródła.

Jaka jest receptura espresso martini według IBA?

Strona IBA z wpisem „Espresso Martini” podaje składniki w poniższych ilościach. W pozycji likieru wykaz IBA wymienia konkretny produkt markowy; nazwy nie powtarzamy, a składnik opisujemy tak jak Wikipedia: jako likier kawowy.

Metoda według IBA to jedno zdanie: wszystkie składniki wlewa się do shakera, dobrze wstrząsa z lodem i przecedza do schłodzonego kieliszka koktajlowego. IBA nie podaje temperatury espresso, czasu wstrząsania ani mocy alkoholu użytych składników.

Wikipedia zaznacza, że receptury różnią się w zależności od źródła, i przytacza jako przykład inną recepturę z Difford’s Guide, w której espresso jest gorące, a proporcje wyrażono w innych ilościach. Tamtych liczb nie przejmujemy, bo kryterium tego tekstu to wykaz IBA. To nasz wniosek: nie ma jednej „jedynej” receptury, a liczby z tabeli opisują wersję IBA, nie każdy napój sprzedawany pod tą nazwą.

Kto wymyślił espresso martini?

Wikipedia (źródło pomocnicze) pisze, że istnieje kilka wersji pochodzenia tego napoju. Jedna z częstszych głosi, że stworzył go Dick Bradsell w latach 80. w Londynie dla młodej kobiety. Bar, w którym miał powstać, jest identyfikowany jako Soho Brasserie, co datowałoby napój na około 1983 rok. Bradsell nigdy nie wskazał tej kobiety z imienia, nazywał ją modelką.

Według tej samej Wikipedii Bradsell twierdził w szeroko rozpowszechnionym nagraniu, że to on wymyślił napój. W artykule pojawia się też domysł, kim była ta kobieta, ale Wikipedia opisuje go jako plotkę i wskazuje, że późniejsze wersje są nieprawdopodobne, więc tych nazwisk nie powtarzamy. Nie sprawdzaliśmy oryginalnych wywiadów, na które powołuje się Wikipedia, dlatego rok 1983 traktujemy jako datowanie z jednego źródła pomocniczego, a nie ustalony fakt. Wpis dodaje, że w pierwszych latach 2020. napój przeżył wzrost popularności.

Co mówią instytucje o alkoholu w takim napoju?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w karcie informacyjnej o alkoholu nazywa alkohol ustalonym czynnikiem rakotwórczym i pisze, że jego spożycie zwiększa ryzyko kilku nowotworów. W tym samym dokumencie WHO podaje, że w 2019 roku z 298 000 zgonów w wypadkach drogowych związanych z alkoholem 156 000 zostało spowodowanych cudzym piciem. Skalę zjawiska opisuje WHO, a reguły dla kierowców w tym zdaniu nie podaje. To nasz wniosek: napój alkoholowy nie idzie w parze z prowadzeniem pojazdu. Prawnych limitów stężenia alkoholu w Polsce nie sprawdzaliśmy i ich nie podajemy.

Ta sama karta WHO pisze, że spożywanie alkoholu w ciąży zwiększa ryzyko urodzenia dziecka z płodowym spektrum zaburzeń alkoholowych (FASD). Brytyjska służba zdrowia (NHS) zaleca, by kobiety w ciąży lub planujące ciążę nie piły alkoholu, i wyjaśnia, że alkohol przechodzi z krwi przez łożysko do dziecka.

Polskie Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU, powstałe m.in. z połączenia dawnej PARPA) pisze, że cząsteczki alkoholu bez przeszkód przedostają się przez łożysko, i dodaje, że w ciąży zalecana jest całkowita abstynencja. Jeśli jesteś w ciąży albo ją planujesz i masz wątpliwości, NHS radzi porozmawiać z lekarzem lub położną; o samej kawie w tym okresie piszemy w tekście kawa a ciąża.

A kofeina w połączeniu z alkoholem?

Espresso martini zawiera espresso, więc zawiera kofeinę; to nasz wniosek ze składu. Nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach zawartości kofeiny w porcji według IBA, bo IBA nie podaje objętości espresso. Jak liczyć kofeinę w kawie i jakie są oficjalne limity, opisujemy w tekście ile kofeiny ma kawa, a o samej kawie espresso w tekście espresso.

Pojawia się hipoteza, że kofeina „maskuje” upojenie. Przegląd systematyczny i metaanaliza z 2014 roku (Benson i współautorzy, Neuroscience and Biobehavioral Reviews) objęły 16 prac, z czego 9 nadawało się do metaanalizy. Autorzy nie stwierdzili istotnego efektu maskowania w żadnej z grup dawek kofeiny, a kofeina nie wpływała na ocenę subiektywnego upojenia. Wynik dotyczy subiektywnej oceny upojenia w badaniach, które objęły napoje energetyczne i inne napoje alkoholowe z kofeiną; abstrakt nie opisuje uczestników, więc populacji nie podajemy.

To nasz wniosek: ten wynik nie mówi, że napój jest bezpieczny, ani nie rozstrzyga o sprawności, a wyniku nie przenosimy na osoby w ciąży ani dzieci. O dzieciach i kofeinie przeczytasz w tekście kawa dla dzieci.

Zweryfikowano: 1 listopada 2026.