Czy kawa podnosi cukier? Badania o glukozie i insulinie

Tak, w krótkich eksperymentach kofeina (także podana w kawie) podnosiła glukozę po posiłku lub obciążeniu glukozą i obniżała wrażliwość na insulinę, w tym u osób z cukrzycą typu 2. To jednak tylko jedna strona: w obserwacjach dużych grup ludzi regularne picie kawy wiązało się z niższym, a nie wyższym ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 2.

To dwa osobne pytania: co dzieje się z glukozą zaraz po kawie i czy picie kawy przez lata ma związek z zachorowaniem. Nie przenoś odpowiedzi z jednego na drugie. Tekst opisuje wyniki badań i nie zastępuje rozmowy z lekarzem.

Co dzieje się z glukozą zaraz po kawie z kofeiną?

Trzy małe eksperymenty porównywały kawę z kofeiną z wariantem bez kofeiny albo z wodą, a każdy uczestnik próbował wszystkich wariantów. Kawę lub kofeinę podawano razem z glukozą albo przed posiłkiem testowym. Badania objęły od 9 do 20 osób, więc żadne nie jest rozstrzygające.

We wszystkich trzech pracach kierunek jest ten sam: po kawie z kofeiną glukoza po obciążeniu była wyższa niż w wariancie porównawczym. Populacje, dawki i miary są jednak różne, więc nie da się wyliczyć jednego „podwyższenia” dla wszystkich.

5 mg na kg masy ciała to dla osoby ważącej 70 kg 350 mg kofeiny (nasz rachunek); zawartość kofeiny w kawach opisuje tekst ile kofeiny ma kawa.

Co mówią przeglądy badań nad ostrym efektem kofeiny?

Przegląd systematyczny Whitehead i White (2013) objął 9 badań z randomizacją i 134 osoby z cukrzycą typu 1, typu 2 lub ciążową; literaturę przeszukano do 1 lutego 2012 roku. W badaniach u osób z cukrzycą typu 2 kofeina (około 200–500 mg) przyjęta przed obciążeniem glukozą zwiększała stężenie glukozy o 16–28% pola pod krzywą, a insuliny o 19–48%, przy spadku wrażliwości na insulinę o 14–37%. Autorzy ocenili, że dowody wskazują na negatywny wpływ kofeiny na kontrolę glikemii przy cukrzycy typu 2, i że potrzebne są większe, dłuższe badania.

W cukrzycy ciążowej przegląd znalazł tylko jedno badanie, z wynikiem w tym samym kierunku. Wstępne obserwacje przy cukrzycy typu 1 autorzy uznali za wymagające potwierdzenia, więc nie opisujemy ich jako ustaleń.

Metaanaliza Shi i wsp. (2016) objęła 7 badań z randomizacją u zdrowych osób bez cukrzycy. Po kofeinie wskaźnik wrażliwości na insulinę był niższy niż po placebo (standaryzowana różnica średnich −2,06; przedział ufności od −2,67 do −1,44), przy niejednorodności wyników I² = 49%. Autorzy piszą, że w krótkim okresie kofeina może przesuwać gospodarkę glukozową w stronę hiperglikemii.

Czy kawa bezkofeinowa działa inaczej?

W opisanych eksperymentach kawa bezkofeinowa była punktem odniesienia: po kawie z kofeiną glukoza była wyższa niż po bezkofeinowej. To nie znaczy, że kawa bezkofeinowa jest „obojętna” dla glikemii, bo nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach eksperymentu, który porównywałby ją z samą wodą u osób z cukrzycą.

Johnston i wsp. zauważyli po kawie bezkofeinowej zmianę hormonów jelitowych i zasugerowali, że kwas chlorogenowy może hamować wchłanianie glukozy. To hipoteza z badania na 9 osobach, nie ustalony fakt. Więcej o kawie bez kofeiny znajdziesz w tekście kawa bezkofeinowa.

Co z piciem kawy przez tygodnie i miesiące?

Ostry efekt nie mówi, co dzieje się przy codziennym piciu. Poniżej opisujemy dwa dłuższe eksperymenty; oba podawały kawę rozpuszczalną (jak ją produkują).

Liczba 45 osób w pierwszym badaniu to nasza suma trzech grup. Badanie Alperet i wsp. sponsorowała firma Nestlé Research, o czym informują sami autorzy. Żadne z badań nie opisuje w abstrakcie grupy z rozpoznaną cukrzycą.

Reis i wsp. (2019) zebrali 8 badań klinicznych (247 osób) i opisali osobno krótkie (1–3 godziny) oraz długie (2–16 tygodni). W krótkich kawa z kofeiną mogła zwiększać glukozę, a w długich poprawiać jej metabolizm. Kondo i wsp. (2018) w metaanalizie sieciowej 27 badań (1898 osób) wskazali, że zielona herbata może obniżać glukozę na czczo, a kawa z kofeiną ani bezkofeinowa nie; abstrakty obu przeglądów nie rozdzielają populacji.

To nasz wniosek: oba opisane dłuższe badania nie pokazały istotnego pogorszenia glikemii przy codziennej kawie, ale nie dają mocnego dowodu na poprawę, a ich uczestnicy nie byli opisani jako osoby z cukrzycą.

Czy picie kawy chroni przed cukrzycą?

Tego nie wiadomo; wiadomo, że kawa współwystępuje z niższym ryzykiem. Ding i wsp. (2014) zebrali 28 badań prospektywnych z 1 109 272 uczestnikami i 45 335 przypadkami cukrzycy typu 2; obserwacja trwała od 10 miesięcy do 20 lat. W porównaniu z osobami niepijącymi kawy lub pijącymi ją rzadko względne ryzyko zachorowania wynosiło 0,92 przy 1 filiżance dziennie i 0,67 przy 6 filiżankach. Przy każdej dodatkowej filiżance dziennie wynosiło 0,91 dla kawy z kofeiną i 0,94 dla bezkofeinowej, a różnica między nimi nie była istotna (P = 0,17).

To asocjacja, nie dowód przyczyny. Autorzy zaznaczają, że trudno ustalić związek przyczynowy wyłącznie na podstawie obserwacji, że kawę mierzono głównie kwestionariuszami, a żadne badanie nie oceniało cukru i mleka dodawanych do kawy. Te prace dotyczą zachorowania na cukrzycę typu 2, a nie przebiegu choroby u osób, które już ją mają (to nasz wniosek). Szersze tło: czy kawa jest zdrowa.

A cukier i mleko?

Diabetes UK w materiale o napojach dla osób z cukrzycą wymienia niesłodzoną herbatę i kawę wśród napojów, które liczą się do dziennego zapotrzebowania na płyny, i radzi ograniczać cukier. To ogólna wskazówka, nie wniosek z badań nad kofeiną.

Obserwacyjne badanie z Korei (Yoo i Park, 2022) objęło 5671 osób z cukrzycą; 46,57% piło kawę słodzoną cukrem, w tym mieszankę „3 w 1” z cukrem i wybielaczem. Osoby pijące ją często miały wyższą glukozę na czczo i HbA1c. Iloraz szans nieosiągnięcia docelowych wartości wynosił 1,24 dla glukozy na czczo (przedział ufności 1,03–1,48) i 1,29 dla HbA1c (1,05–1,58). To nasz wniosek: badanie nie rozdziela wpływu cukru i wybielacza i pokazuje związek, nie przyczynę.

Nie znaleźliśmy w sprawdzonych źródłach badania o wpływie samego mleka dodanego do kawy na glukozę. Podstawy przygotowania kawy mrożonej opisaliśmy w tekście kawa mrożona.

Co mówią instytucje diabetologiczne?

Diabetes UK: na sprawdzonej stronie o napojach nie znaleźliśmy stanowiska o kofeinie i glikemii. American Diabetes Association: w rozdziale 5 Standards of Care in Diabetes 2025 kofeina pada tylko w kontekście snu, jako ograniczanie jej wieczorem; zalecenia o kawie i glikemii w tym rozdziale nie znaleźliśmy. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne: w tekście zaleceń klinicznych z 2022 roku nie ma słów „kawa” ani „kofeina”.

Jeśli masz cukrzycę, także ciążową, albo przyjmujesz leki obniżające glukozę lub insulinę, zapytaj lekarza lub diabetologa, jak kawa wpisuje się w twoje leczenie i jak odczytywać własne pomiary.

Zweryfikowano: 1 listopada 2026.